Predstavljena knjiga o automobilima dinastije Karađorđević

U svečanoj sali Arhiva Jugoslavije u četvrtak, 15. maja predstavljena je knjiga Automobili i dinastija Karađorđevića 1908–1941. Miroslava Milutinovića, člana Udruženja istoričara automobilizma. O knjizi su tom prilikom, osim autora, govorili Miladin Milošević, direktor Arhiva Jugoslavije, Petar Arbutina, urednik, Dragomir Acović, predsedavajući Krunskog saveta i Nebojša Đorđević, predsednik Udruženja istoričara automobilizma.

Predstavljanje knjige, koje je simbolično održano u zgradi Arhiva Jugoslavije, izgrađenoj kao zadužbini na inicijativu i uz novčanu podršku kralja Aleksandra I Karađorđevića, upotpunila je izložba fotografija nekih od automobila prikazanih u knjizi kao i prisustvo NjKV Prestolonaslednika Aleksandra II Karađorđevića koji je trebalo dođe u otvorenom starovremenskom automobilu Ford A iz 1928. godine, ali su vremenske neprilike to nisu dozvolile.

Milošević je naglasio da je autor svim čitaocima priredio nesvakidašnje zadovoljstvo, dok je Arbutina otkrio zašto ga je ova vrsta izdanja zainteresovala iako nije automobilski stručnjak. „Postoji velika istorija koja beleži epohalne događaje, značajnije ličnosti i njihovo delovanje na globalna kretanja, ali postoji i mala istorija koja se bavi ličnim interesovanjima, svakodnevnim potrebama i životom ljudi - ova knjiga upravo to otkriva, kako su članovi kraljevske porodice Karađorđević birajući automobile uticali na razvoj tehnološkog napretka u zemlji, kakav im je bio ukus, a kakva interesovanja“, kazao je on, napomenuvši da ovo istraživanje svedoči da je Srbija išla u korak sa Evropom tog vremena.

Acović je istakao da je knjiga rezultat dugogodišnjeg rada, ogromne strasti, i da predstavlja pionirski posao, s obzirom na to da nema radova objavljenih o ovoj tematici, što je značajno otežalo posao autoru. „Reč je o knjizi za čitanje, gledanje, ali koja je i povod za razmišljanje“, ocenio je on.

Đorđević je napomenuo da je autor tokom rada na ovoj knjizi napisao i objavio oko 200 članaka, dok je više od polovine fotografija u knjizi po prvi put publikovano i dostupno široj javnosti. „U knjizi postoji pravi balans između priče, tehničkih detalja i prikazanih fotografija“, konstatovao je on.

Miroslav Milutinović se zahvalio recenzentima, prof. Dragoljubu Živojinoviću i prof. Jovanu Todoroviću koji su mu svojim znanjem pomogli da knjiga, osim publicističkog, ima i naučni karakter, zaposlenima u Arhivu Jugoslavije i Službenom glasniku, izrazivši posebno zadovoljstvo zbog činjenice da je njegov dugogodišnji istraživački rad doveo do preciznih podataka o svakom automobilu ponaosob, što je izuzetno zanimljivo istoričarima automobilizma u Srbiji.

Knjiga je rezutat dugogodišnjeg istraživačkog rada autora, korišćenja brojnih arhiva, privatnih kolekcija, svedočenja učesnika pojedinih događaja, arhiva proizvođača i porodica proizvođača automobila... Osim ekskluzivnosti materijala koji je prikazan, važno je napomenuti da je reč o dobro potkrepljenim činjenicama, koje su plod posvećenog istraživačkog rada. O tome svedoči obilje podataka i široka dokumentaciona podloga koja sadrži mnoštvo navoda o korišćenim izvorima. Autor knjige, pažljivo istražujući istoriju automobilizma u nas, osvetljava jedan zanimljiv deo nacionalne prošlosti, tesno skopčan kako sa kraljevskom porodicom, tako i sa razvojem tehnološke revolucije u Srbiji. U knjizi saznajemo koji je automobil koristio svaki član dinastije ponaosob, ali i precizne podatke o karakteristikama svakog vozila. Bogato ilustrovanu monografiju čine još zanimljivijom informacije o cenama automobila, troškovima goriva, održavanja i nabavke rezervnih delova i saobraćajnim propisima tog doba.

Činjenica je da su se članovi dinastije Karađorđević vozili u najreprezentativnijim i najpouzdanijim automobilima svog vremena. Takođe, izbor automobila nam otkriva ukus i potrebe kraljevske porodice u prvoj polovini 20. veka. Sa druge strane, odnos dinastije prema automobilima uticao je na razvoj automobilske kulture u zemlji o čemu piše Miroslav Milutinović. Pojava automobila na putevima u Srbiji nije zaostajala u odnosu na ostale evropske države.

Knjiga obrađuje izdvojen značajan deo automobilizma u Srbiji, od 1908. do 1941. godine. Čitaoci mogu naći niz zanimljivih i malo poznatih podataka o najpopularnijim automobilima tog doba, koji su se, zahvaljujući pojedinim članovima dinastije Karađorđević, našli i na našim ulicama.

Pre početka promocije Miroslav Milutinović upoznao je NjKV Prestolonaslednika Aleksandra II Karađorđevića sa Miroslavom Miletićem, unukom Nemanje Đerića, ličnim vozačem kralja Aleksandra I Karađorđevića od početka 1919. godine sve do njegovog ubistva 1934. godine. Nemanja Đerić bio je i učitelj vožnje mladog kralja Petra II Karađorđevića, a bio je i njegov lični vozač sve do aprila 1941. godine kada ga je ispratio sa nikšićkog aerodroma u izbeglištvo. Nakon rata, od 1946. godine, Nemanja Đerić zaposlio se u američkoj ambasadi u Beogradu, gde je vozio ambasadora SAD sve do iznenadne smrti 1959. godine.

Miroslav Milutinović (1952.) po profesiji je mašinski inženjer, bivši automobilski takmičar i funkcioner, ali, pre svega veliki zaljubljenik u tehniku i automobile. Sigurno najbolji poznavalac istorije automobilizma u regionu. Uskoro se očekuje još jedno kapitalno delo ovog autora.