Predstavljena knjiga Automobili i Josip Broz Tito

U Muzeju istorije Jugoslavije, u utorak, 16. juna, predstavljena je knjiga Automobili i Josip Broz Tito, 1912–1980, Miroslava Milutinovića. O knjizi su, osim autora, govorili i Josip Broz mlađi, koji je i pisac predgovora, prof. dr Predrag Marković, istoričar, Aleksandar Vidojković, predstavnik Udruženja istoričara automobilizma, Momo Cvijović, savetnik u Muzeju istorije Jugoslavije, Bratislav Petković, osnivač i vlasnik jedinog muzeja automobila u Srbiji i bivši ministar kulture Srbije, i Petar V. Arbutina, urednik izdanja i direktor Glasnikovog Sektora za izdavanje knjiga.

Predstavljanju ove interesantne monografije prisustvovali su mnogi koji su radni vek proveli u neposrednoj blizini doživotnog predsednika SFRJ. O knjizi je, po želji njenog autora, kratko govorio i Dobroslav Smajović, Titov rezervni vozač, koji ga je vozio u slučajevima kada su dvojica stalnih vozača – Marko Agbaba i Ivan Kužnik, bili sprečeni.

Josip Broz mlađi konstatovao je da su u knjizi prikazani svi automobili kojima se vozio njegov deda, bilo da mu ih je kupila država, da ih je dobio na poklon, ili sam nabavio.

„Tito nijedan automobil nije poklonio nekom od članova porodice, već je ličnim sredstvima kupio kola svom najmlađem sinu Miši i unucima Joški i Slavici kada su napunili 18 godina“, kazao je on, izrazivši žaljenje zbog toga što štampanje ove monografije nije dočekao Marko Agbaba, koji je najčešće vozio Josipa Broza Tita. 

Predrag Marković je najpre pohvalio Službeni glasnik zbog toga što je objavio nekoliko značajnih istoriografskih i ozbiljnih publicističkih knjiga o Titu, njegovom učešću u Drugom svetskom ratu i 35 godina dugoj vladavini Jugoslavijom.

„Niko se do sada nije setio da se kroz istoriju Titovih automobila zapravo pozabavi istorijom automobilizma u regionu tokom 20. veka, a ova knjiga do najsitnijih detalja opisuje automobile koje je Tito vozio ili one u kojima je bio vožen, pokazujući do koje mere je on voleo automobile“, konstatovao je on.

Knjiga, napomenuo je on, počinje anegdotom o tome da je Tito dve godine radio u nemačkoj fabrici „Dajmler-Benc“, gde je bio i probni vozač, a opisuje i kako je umeo da rasklopi i iznova sklopi motor svakog automobila.

„U knjizi se mogu pratiti podaci o automobilima koje su za Tita nabavljali komunisti iz svojih fondova, kao i o svim vozilima kojima se vozio tokom rata, a radilo se uglavnom o ratnom plenu“, rekao je on.

Bratislav Petković, jedan od najboljih poznavalaca oldtajmera, autora je nazvao „fanatikom“, jer ni mnogo veće i bogatije zemlje nisu nikada objavile tako luksuzno opremljenu monografiju o automobilima svojih vladara.

Predstavnik Udruženja istorije automobilizma Aleksandar Vidojković istakao je koliko je Tito vodio računa o razvoju automobilizma u Jugoslaviji i kako je uvek tražio da se za njegove potrebe nabavljaju automobili iz zemalja saveznica.

Petar V. Arbutina je podsetio na to da je Glasnik pre godinu dana objavio i Milutinovićevu knjigu o automobilima kojima su se vozili pripadnici dinastije Karađorđević, ocenivši da je reč o temama koje nemaju nikakve političke, već civilizacijske konotacije, jer otkrivaju želje potencijalnih vlasnika ili korisnika ovih vozila.

„Ova knjiga obrađuje jedan interesantan i do sada skoro nepoznat deo biografije nekadašnjeg predsednika Jugoslavije, a proučavanje njegovih automobila doprinosi boljem sagledavanju njegovog karaktera i njegovih afiniteta", ocenio je Arbutina.

Knjiga Automobili i Josip Broz Tito, 1912-1980 izvor je vrlo vredne, obimne i dokumentovane arhivske građe, koja će sigurno biti korisna u budućim istorijskim analizama i ocenama Titove ličnosti u svim fazama njegovog života, a može da posluži i kao značajan doprinos opštoj istoriji automobilizma u našoj zemlji.