Treće druženje ljubitelja Fića

Automobil u našem narodu popularno nazvan Fića bio je svojevrsni simbol jedne zemlje koje više nema, njenog industrijskog razvoja i povećanja životnog standarda njenog stanovništva.

Na salonu u Ženevi u martu 1955. godine italijanski Fiat predstavio je model 600. Konstruktor ovog automobila bio je čuveni Dante Đakoza (Dante Giacosa). Ovaj automobil vrlo brzo dobio je status svetskog automobila jer se proizvodio, osim u Italiji, u Španiji, Nemačkoj, Argentini, Čileu, Urugvaju, Kolumbiji i Jugoslaviji. Do kraja proizvodnje ukupno je proizvedeno skoro 5.000.000 komada.

U Italiji se proizvodio od 1955. do 1969. godine. Montaža automobila Fiat 600 u Jugoslaviji počela je krajem 1955. godine u Zavodima Crvena Zastava u Kragujevcu. U prvo vreme kompletni automobil uvozili su se iz Italije, ali su prodavani pod imenom Zastava, tako da je 1955. godine zabeleženo da je proizvedeno 25 komada, a 1956. godine 33 komada.

U prozvodnju ovog automobila ubrzo se uključuje domaća idustrija, tako da se do kraja 1957. godine udeo domaće proizvodnje kretao oko 16 odsto vrednosti Fiće, da bi do sredine 1961. godine dostigao 50 odsto. Na početku proizvodnje motor smešten pozadi, iza zadnje osovine, sa vodenim hlađenjem, imao je zapreminu 633 cm³ i snagu od 19 KS, da bi ugradnjom karburatora sa većim prečnikom grla snaga povećana na 24,5 KS, koliko je razvijao i italijanski original. Od 1960. godine Fiat je povećao zapreminu motora na 767 cm³ i snagu na 28 KS, a model se zvao Fiat 600D. U Kragujevcu u prvo vreme proizvodio kao Zastava 600D, da bi ubrzo dobio naziv Zastava 750, pod kojim je ostao upamćen.

Motor Zastave 750 je 1976. godine dobio karburator sa još većim prečnikom grla čime je snaga povećana na 30 KS, a od 1980. godine počinje ugradnja motora zapremine 843 cm³, koji razvija 32 KS i nastaje model Zastava 850.
Najveća promena na karoseriji dogodila se 1968. godine kada je Fiat izmenio smer otvaranja vrata.

Povećanjem udela domaćih delova i povećanjem standarda stanovništva Fiat 750, sada već popularni Fića postao je sve dostupniji, tako da je doprineo motorizaciji stanovništva u Jugoslaviji. Koristio se i u službene svrhe: hitna pomoć, milicija, SPI-AMSJ,... Bio je najmasovniji učesnik automobilskih takmičenja, Nacionalna klasa za automobile do 785 cm3 zapremine motora. O ovome je snimljen i kultni film „Nacionalna klasa“. Kada je reč o auto sportu uz ime Fiat neraskidivo je povezano ime Abart (Abarth), pa i uz Zastavu, ali u domaćoj radinosti.

U Jugoslaviji se proizvodio od 1955. do 1985. godine za koje vreme je proizvedeno 923.487 komada.

Fića je vezan i za ime Josipa Broza Tita. Za Dan mladosti 25. maja 1959. godine delegacija grada Kragujevca poklonila mu je Zastavu 600. Auto moto savez Jugoslavije mu je 1971. godine za 25 godina svog rada poklonio pozlaćeni model Zastave 750. Za Dan mladosti 25. maja 1980. godine, nakon njegove smrti, u Kragujevcu je udarnički proizvedeno 266 komada Zastava 750, najveća dnevna proizvodnja ikada. Zato je i Muzej istorije Jugoslavije, ranije Muzej 25. maj, pravo mesto za okupljanje i druženje sa Fićom.

Ovo je 3. okupljanje i polako prelazi u tradiciju. Kao i predhodna okupljanja, organizovali su Muzej istorije Jugoslavije i Udruženje istoričara automobilizma. Bilo je oko 40 Fića, jedna Zastava 101 i jedan Fiat 126. Najstariji Fića bila je Zastava 600 iz 1959. godine, u odličnom stanju. Bila je to odlična prilika za mlade da pogledaju kako se nekada prevozilo, a za starije da se potsete svoje mladosti.